Jak stymulować rozwój pamięci dziecka w pierwszych 18 mc życia?

Doskonale już wiesz jak rozwijają się ważne dla funkcjonowania pamięci struktury mózgu Twojego  dziecka. Jeśli nie, odsyłam do  treści artykułu ROZWÓJ MÓZGU A PAMIĘĆ. Możesz znaleźć w nim fachową wiedzę z zakresu neuropsychologii rozwojowej. 

Z pewnością w trakcie czytania nasuną Ci się kolejne pytania o praktyczne wskazówki dotyczące tego jak wspierać pamięć swojego dziecka? 

Początkowy rozwój pamięci ogranicza się do odruchów i prostych reakcji warunkowych, którymi nie będziemy się zajmować. Interesuje nas pamięć jawna, intencjonalna, od której zależy powodzenie naszego dziecka w nauce szkolnej w późniejszych etapach, a jej zręby powstają już w okresie niemowlęctwa i wczesnego dzieciństwa. 

Warto tu wspomnieć o habituacji, jako pierwszej formie uczenia się, która ma miejsce już w życiu płodowym. Habituacja to najprościej mówiąc zdolność do kodowania informacji na temat bodźca, tak by każdorazowo bodziec ten nie wywoływał silnej reakcji. Gdyby rozwijające się dziecko stale reagowało wzdrygnięciem i poruszeniem na bicie serca matki, traciłoby przy tym wiele energii potrzebnej do wzrostu. Co ciekawe u nieprawidłowo rozwijających się płodów obciążonych wadą genetyczną (np.  Zespół Downa) habituacja nie zachodzi prawidłowo. 

Jeśli chodzi o rozwój pamięci  we wczesnym okresie tj. od urodzenia do ok. 6 mc życia, to mamy na myśli głównie warunkowaniu reakcji np. niemowlę odkrywa, że jego ruch wywiera wpływ na otoczenie i potrafi już zapamiętać prostą sekwencję.

Dwu miesięczne niemowlę jest żywo zainteresowane wiszącą i widoczną w polu widzenia zabawką. Zaczyna na nią żywo reagować. Kiedy przywiążesz wstążkę łączącą jego nóżkę z zabawką po kilku ruchach odkryje, że machanie nóżką wprawia w ruch zabawkę i uzna to za bardzo atrakcyjne. 
Niemowlę w tym wieku będzie o tym pamiętało przez dzień lub dwa. Dzieci w wieku 3 miesięcy będą o tym pamiętały do tygodnia, a dzieci 6-cio miesięczne do dwóch tygodni po zaledwie jednej sekwencji ćwiczeń! 

Możesz spróbować takiej zabawy stymulując w ten sposób proste formy uczenia się oparte o warunkowaniu. Kiedy Twój malec będzie miał 6 mc pamiętaj, by zabawka była wciąż ta sama. Dziecko w tym czasie ma coraz większą wrażliwość na szczegóły. Zastosowanie zabawki w innym kolorze nie pozwoli już na odtworzenie sekwencji. 

fot.www.mamissima.pl

6-cio miesięczne niemowlę potrzebuje stymulacji w zakresie ROZPOZNAWANIA znanych obiektów. 

Jak stymulować zdolność rozpoznawania u  niemowląt? 
W prostych intuicyjnych zabawach w poszukiwanie. Prezentujemy dziecku np. czerwoną piłeczkę, którą może dokładnie zbadać rączkami i ustami. Następnie ukrywamy ją pod pieluszką lub kocykiem i zachęcamy dziecko do poszukiwań. Po chwili odsłaniamy zabawkę i nazywamy ją, dodatkowo stymulując kodowanie werbalne. 
Dalej prezentujemy dziecku piłkę i np. klocek i pytamy: gdzie piłka? Następnie wyciągamy właściwą i dajemy dziecku do rączki. Powtarzamy sekwencje. Pamiętaj jednak, że na tym etapie dziecko dopiero próbuje i uczy się łączyć pierwsze zależności. Rzadko się  zdarza, by było zdolne do bezbłędnego, samodzielnego poszukiwania. Na to musisz poczekać jeszcze ok 2 mc. 

W tym okresie Twoje dziecko cechuje stałe preferowanie nowości i duża gotowość do eksploracji, dlatego jeśli zadbasz o dostępność bezpiecznych, ciekawych faktur i przedmiotów w najbliższym otoczeniu zapewnisz dziecku to, czego potrzebuje. Przeładowanie bodźcami nie jest  korzystne, a rotacja zabawkami (chowanie na jakiś czas, tych które już nie budzą takiego zainteresowania i prezentowanie ich po czasie) jest zdecydowanie zdrowszym i praktyczniejszym dla rodzica rozwiązaniem. 
Zabawy stymulujące w pierwszym roku życia muszą być intuicyjne, spontaniczne i nie mogą przyjmować charakteru treningu pamięci czy nauki! Nasza bliska obecność, czułość i gotowość reagowania na sukcesy dziecka to bezcenny dar, jaki możemy mu dać! Wszystko o czym piszę stanowi wskazówkę do STYMULACJI I WSPIERANIA ROZWOJU a nie NAUKI! To bardzo niekorzystne i niebezpieczne dla dziecka kiedy rodzic staje się wykładowcą ;) 


W wieku 8 mc niemowlę jest już zdolne nie tylko do rozpoznawania znanych obiektów, ale także wyłania się umiejętność PRZYPOMINANIA. W odróżnieniu do ROZPOZNAWANIA dziecko na tym etapie nie potrzebuje już bezpośredniego kontaktu z bodźcem ( może go nie widzieć, nie czuć i nie słyszeć), ale jest zdolne do tworzenia pierwszych prostych reprezentacji w umyśle. Przypominanie jest zatem procesem świadomym  i od tego momentu zaczynamy mówić o tworzeniu zrębów pamięci intencjonalnej, choć jak wiemy z poprzedniego artykułu z powodu niedoczynności hipokampa kodowanie informacji wciąż pozostaje mocno ograniczone. 8 mc życia jest  bardzo ważnym okresem w rozwoju poznawczym Twojego dziecka,  który nazywamy kamieniem milowym w pojęciu stałości przedmiotu. Więcej informacji na ten temat znajdziesz w tekście  ROZWÓJ STAŁOŚCI RZEDMIOTU

8 mc to wiek, w którym dziecko potrafi już znaleźć ukrytą pod pieluszką, eksponowaną wcześniej zabawkę. Jest zdolne do świadomego przechowywania pewnego umysłowego obrazu mamy, taty czy zabawki. 

Jak stymulować zdolność przypominania u niemowlęcia? 
Wchodzimy w etap, w którym czytanie książeczek, nazywanie kolorowych obrazków zaczyna nabierać większego znaczenia. W tym okresie bardzo ważne jest by nazywać dziecku to, co spotyka w najbliższym otoczeniu. Wykorzystaj ciekawość Twojego dziecka! Jeśli widzisz, że obserwuje jak zapala się lampa, nazwij ją kilkukrotnie, włącz się do wspólnego poznawania tego nowego zjawiska. Po 5 minutach zapytaj-  gdzie lampa? Poczekaj cierpliwie i obserwuj. Na tym etapie dziecko nie będzie jeszcze pokazywało palcem, ale o swoim rozumieniu da nam znać spoglądając w kierunku lampy. Nagradzaj uśmiechem widoczne przypomnienia! Na tym etapie Twoje dziecko potrzebuje Cię jako towarzysza w poznawaniu świata! 

Teraz szczególnie ważne będą także wszelkie zabawy w naśladowanie. Pokazuj dziecku gesty społeczne jak "brawo", "papa", tulenie  i karmienie  misia, czy proste sekwencje ruchowe przy użyciu zabawek np. stukanie pałeczką w bębenek, czy  postukiwanie drewnianymi klockami jeden o drugi. Zachęcaj dziecko w zabawie do naśladowania a po upływie czasu,  sprawdź czy pamięta daną czynność. 

Badania naukowe pokazały, że 9-cio miesięczne niemowlę potrafi zapamiętać daną czynność i odtworzyć ją do 24 h. 
Dziecko w wieku 13 mc pamięta ją przez tydzień.  
Dziecko 15-sto miesięczne potrafi odtworzyć wcześniej wyuczony ciąg czynności nawet po 4 mc przerwy i to bez znaczenia, czy przećwiczy te czynności bezpośrednio po ich zobaczeniu, czy nie! 

Takie naśladowanie odłożone w czasie jest oczywiście związane z koniecznością odtworzenia czynności na pewnych rekwizytach i nie jest jeszcze świadomym przypominaniem werbalnym, który stanowi ostatni etap w rozwoju pamięci. Do tego okresu konieczny jest rozwój mowy dziecka.   

W kolejnej części zajmiemy się  rozwojem pamięci u dzieci w okresie późnego niemowlęctwa, w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym. 
Do zobaczenia! 


Ciekawe propozycje jak wykonać samemu kreatywne zabawki dla niemowląt znajdziecie na stronie
Polecam! 

Komentarze

Popularne posty