Różnice w rozwoju pamięci u dzieci. Pamięć a płeć.

W naszych dotychczasowych rozważaniach na temat rozwoju pamięci u dzieci nie zastanawialiśmy się jeszcze nad kwestią różnic w przebiegu tego procesu. Intuicyjnie wiesz, że dzieci różnią się między sobą. Jedne są bardzo aktywne fizycznie, dobrze skoordynowane ruchowo, choć często nieuważne i impulsywne. Inne zaś powolne i ostrożne, ale przy  tym dokładne i sumienne. 

W procesie nabywania coraz większych zdolności pamięciowych takie różnice indywidualne również mają znaczenie. 
fot. www.edziecko.pl


Większość dzieci spontanicznie rozwija swoje możliwości poznawcze, a ich naturalna ciekawość świata i potrzeba autostymulacji powoduje, że z powodzeniem zapamiętują i odtwarzają wspomnienia w wieku przedszkolnym. Część z nich jednak przejawia trudności i wolniejsze tempo rozwoju intelektualnego (w tym pamięci) względem ich rówieśników. To właśnie dla tych dzieci systematyczna terapia wspomagająca rozwój już od najwcześniejszych lat ma ogromne znaczenie.

Wśród podstawowych zagrożeń dla prawidłowego rozwoju psychoruchowego dziecka znajdują się:


  • Wcześniactwo: O ciąży donoszonej mówimy, kiedy poród miał miejsce między 38 a 40 tyg. Poród przed 38 tyg. ciąży i stwierdzone przez neonatologa cechy wcześniactwa u dziecka predysponują je do objęcia specjalistyczną opieką. Rozwój wcześniaka jest monitorowany przez specjalistyczne poradnie dla wcześniaków, gdzie pozostają one pod regularną kontrolą lekarza pediatry, neurologa, niekiedy neurochirurga, okulisty, laryngologa, fizjoterapeuty a także neuropsychologa i neurologopedy. W psychologicznej  ocenie rozwoju wiek kalendarzowy dziecka jest skorygowany o czas przedwczesnego porodu. Dzieci przedwcześnie urodzone, a poddawane systematycznej opiece i terapii osiągają poziom funkcjonowania równy swoim rówieśnikom w wieku ok. 3 lat, a w niektórych przypadkach ich przewyższają. Niektóre z nich jednak w z związku z występowaniem np. padaczki czy innych schorzeń somatycznych w dalszym ciągu są zagrożone opóźnieniami a ich rozwój musi być stale monitorowany i odpowiednio stymulowany.
  • Hipotrofia: Masa ciała noworodka hipotroficznego jest poniżej 10-ego percentyla  standardowej krzywej masy ciała w zależności od wieku ciąży. Przyczyny hipotrofii płodu są zróżnicowane m.in. wady genetyczne, zaburzenia wchłaniania u matki, narkomania, alkoholizm, stan przedrzucawkowy, czy zatrucia ciążowe. Większość, bo ok. 85% dzieci hipotroficznych objętych specjalistyczną opieką osiąga normalny wzrost ok. 4 r.ż. W rozwoju intelektualnym mamy do czynienia z dużym poziomem zróżnicowania i decyzję o kontynuacji terapii i jej rodzaju podejmuje się indywidualnie. 
  • Uszkodzenia Ośrodkowego Układu Nerwowego przed i poporodowe np. na skutek niedotlenienia. Ilość punktów w Sali Apgar nie zawsze jest wyznacznikiem prawidłowego rozwoju. Dzieci pochodzące z ciężkich porodów, w których dochodziło do gwałtownych spadków tętna u płodu mogą być zagrożone uszkodzeniem mózgu i wymagają specjalistycznej opieki. 
  • Zakażenia wewnątrzmaciczne- szczególnie wirusem toksoplazmozy, cytomegalii i różyczki. 
  • Wady rozwojowe i genetyczne 
Jeśli Twoje dziecko urodziło się szczęśliwie z prawidłowo przebiegającej ciąży to, możesz spokojnie odetchnąć i zdać się na własne obserwacje, co do rozwoju i rutynowe kontrole u Waszego pediatry.  

Czasem mimo obiektywnego braku podstawowych zagrożeń mamy do czynienia  z wolniejszym rozwojem poznawczym dziecka. Kiedy nie było potrzeby, by dziecko było objęte opieką medyczną poza rutynową kontrolą pediatryczną to właśnie rodzic potrafi stwierdzić, czy jest coś co jest w jego odczuciu niepokojące w rozwoju dziecka. W takich sytuacjach to właśnie Ty decydujesz, czy to już czas, by zasięgnąć porady u specjalisty. 
 I nie ma w tym nic złego jeśli w poradni psychologicznej usłyszysz, że dziecko nie wymaga szczególnych oddziaływań. Tak też się zdarza, że nasze rodzicielskie niepokoje bywają nadmiarowe. Całe szczęście jednak, że są i że przychodzicie! Najgorsze jest zaniechanie działania... 

Pierwszym takim momentem przełomowym, wokół którego pojawia się sporo pytań jest rozwój mowy. O prawidłowym przebiegu tego procesu w pierwszym roku życia więcej informacji znajdziesz w tekście ROZWÓJ MOWY DZIECKA W PIERWSZYM ROKU ŻYCIA.
Czasem niepokoi nas rozwój społeczny  lub emocjonalny dziecka. W każdej takiej sytuacji, kiedy coś  Cię martwi możesz skorzystać z porady. Same wizyty  u profesjonalnego psychologa są   lubiane przez dziecko i wiążą się z zabawą.  Nie musisz się obawiać, że narazisz synka czy córeczkęna niepotrzebny stres. 

Dopóki rodzic nie będzie spokojny, że rozwój przebiega prawidłowo, w relacji będzie utrzymywał się pewien poziom niekorzystnego dla obu stron napięcia. 
Dzieci nawet w zbliżonym wieku mogą reprezentować różny poziom zdolności poznawczych, co wiąże się ze wspomnianymi różnicami indywidualnymi. Wśród nich występują cechy temperamentalne jak chociażby większa lub mniejsza otwartość na nowości, czy drażliwość. 


Musimy zatem pamiętać, że dzieci rozwijają się w indywidualnym tempie. No dobrze, ale jeśli rozwijają się po swojemu to skąd mam wiedzieć, że coś jest nie tak?

Bardzo ważna jest Twoja intuicja, która częściej niż myślisz podpowiada Ci, że coś nie gra. Obserwujesz swoje dziecko w interakcji z rówieśnikami na placu zabaw i zastanawiasz się. Zanim powiesz: "A przecież z tego wyrośnie"  a  mijają już kolejne 3 mc i zmian jak nie było tak nie ma lepiej przestań zwlekać i umów się na poradę. To na prawdę nie boli :) a może pomóc. 

Wracając do pamięci, 

Czy wiesz, że różnice w jej rozwoju są także zdeterminowane przez płeć dziecka? Ile znam opowieści o bystrych i sprytnych dziewczynkach i ich nieco wolniejszych braciszkach?  A ile w nich prawdy? Okazuje się, że całkiem sporo! Sprawcą zamieszania jest nikt inny jak TESTOSTERON! 

Pamięć rozwija się szybciej u dziewczynek niż u chłopców! Różnice te ujawniają się już w życiu płodowym. Okazuje się bowiem, że płody żeńskie w wyniku habituacji przyzwyczajają się do bodźców słuchowych ok. 2 tyg. wcześniej niż męskie. W wieku ok. 12m ż. dziewczynki wyprzedzają chłopców ok. 1 mc w zadaniu na przypomnienie sobie po krótkim odwróceniu uwagi, gdzie ukryto zabawkę. W wieku 4 lat dziewczynki lepiej radziły sobie z przypominaniem słów a różnice te utrzymują się do wieku dojrzałego :) 

Badania naukowe dowiodły, że u podstaw tych różnic leży poziom testosteronu. Podwyższony wskaźnik tego hormonu utrzymuje się do ok. 12 mc ż., co tłumaczy gorsze wypadanie chłopców w zadaniu przypominania sobie miejsca ukrycia zabawki. Testosteron spowalnia rozwój komórek nerwowych w dolnej części płata skroniowego, który ma połączenia z układem wzrokowym. 

Ale czy te różnice są jednoznacznie na korzyść dla dziewczynek? Otóż nie! Okazuje się, że chłopcy świetnie radzą sobie w zadaniu, wymagającym zorientowania się że przedmiot np. cukierek może być przeniesiony z jednego na drugi element z pary obiektów. Dziewczynki w wieku od 15-stu do 30-stu mc ż. wolniej niż chłopcy orientowały się, że nagroda została przeniesiona. 

Badania nad mózgiem małpiątek dostarczyły dowodów, że różnice między płciowe wynikają z różnego tempa dojrzewania kory przedczołowej. Testosteron przyspiesza rozwój neuronów w tym obszarze! Widzimy zatem, że nie jest tak jednoznacznie zły! W jednym obszarze spowalnia, w innym przyspiesza. 
Dlatego w późniejszym okresie chłopcy wiodą prym w zadaniach wymagających scalania i analizowania złożonych informacji a dziewczynki sprawniej posługują się zdolnościami językowymi. Chociaż i w tym zakresie musimy pamiętać w dalszym ciągu o różnicach indywidualnych :) 



Komentarze

Popularne posty