Jak rozwija się wzrok dziecka w pierwszym roku życia? O poprawie ostrości widzenia i gotowości do różnicowania kolorów.

Jest taki mały i bezbronny, zupełnie zależny ode mnie. Kiedy spokojnie odpoczywa w moich ramionach, rozpoznając zapach i bliskość mamy już wiem, że te chwile na długo pozostaną w mojej pamięci.
Każda mama czeka na ten moment! Przez 9 miesięcy zastanawiałam się jak będzie wyglądał nasz drugi synek?  I nareszcie jest! Trzymam go  w ramionach i przyglądam mu się bardzo dokładnie, milimetr po milimetrze.

Z każdym dniem obserwuję też wyraźniej z jaką ciekawością synek wpatruje się we mnie. Zastanawiam się co właściwie widzi? Czy jestem dla niego jedynie bezbarwną i rozmytą plamą? Czy taki obraz może mu w ogóle wystarczyć?

To jak widzi mój synek niedługo po porodzie można przyrównać do obrazu oglądanego przez zamarzniętą szybę. Obraz jest więc rozmyty i mocno niewyraźny. Taki stan rzeczy nie  trwa jednak zbyt długo. Z każdym dniem wzrok dziecka zmienia się, a my możemy być świadkami fascynującego procesu poprawy zdolności widzenia. Ale czy mówiąc o słabym wzroku noworodka mamy na myśli wyłącznie ograniczoną ostrość widzenia? Otóż jak się okazuje nie do końca! 

fot. z www.sosrodzice.pl


|Po pierwsze to, co najbardziej spektakularne czyli wspomniana poprawa ostrości wzroku...|
Z każdym dniem noworodek widzi coraz wyraźniej a stoją za tym dynamiczne procesy zachodzące w siatkówce oka i korze wzrokowej mózgu. Ostrość wzroku dziecka tuż po urodzeniu wynosi zaledwie 20/600. W porównaniu do ostrości wzroku dorosłej osoby, która wynosi 200/200 to na prawdę nie wiele. Co to właściwie oznacza?

Twoje dziecko widzi Cię z trzydziestokrotnie mniejszą rozdzielczością obrazu! Spokojnie! Tak słaby wzrok w zupełności wystarczy noworodkowi do prawidłowego rozwoju. 

Ostrość wzroku poprawia się najszybciej w pierwszych 6 miesiącach życia. Po tym okresie notujemy dalszą poprawę aż do ok. 5 r.ż., choć tempo tych zmian nie jest już tak spektakularne. 
Wspomniane zmiany dotyczą zagęszczenia CZOPKÓW w siatkówce oka. Światłoczułych komórek jest nie tylko coraz więcej, ale także zmienia się ich kształt dzięki czemu stają się one wrażliwsze na słabsze oświetlenie. 
A co za tym idzie? Większa rozdzielczość kontrastu! 
Tak więc wzrok noworodka pozwala mu jedynie rejestrować bardzo wyraźne i jaskrawe kontrasty np. czarną figurę na białym tle i odwrotnie, podczas gdy starsze niemowlę z powodzeniem zobaczy już różne odcienie szarości. 

Wrażliwość na kontrast wzrasta szczególnie w pierwszych 10 tygodniach życia i jest to idealny czas, by zadbać o odpowiednią stymulację wzroku dziecka! Kontrastowe, czarno- białe zabawki bogate w wyraziste wzory i desenie to absolutny "must have" w domu każdego Malca! W kolejnym artykule podzielę się z Wami opinią na temat marki kontrastowych zabawek, które szczególnie przypadły nam do gustu. 

👀

|Po drugie dojrzewanie mechanizmów sterujących ruchami gałek ocznych...|
Każdy noworodek potrafi reagować na poruszający się w jego polu widzenia przedmiot, co wiąże się z większą wrażliwością wzroku dziecka na ruch niż na kształt obiektu. Możesz to z powodzeniem zaobserwować przesuwając jaskrawy przedmiot przed dzieckiem, zaczynając od boku. Jeśli Twój Malec ma zaledwie 1 mc prawdopodobnie zaobserwujesz, że jest on zdolny fiksować wzrok tylko z punktu A do B w sposób skokowy. 

W 2 mc ż. ruchy gałek ocznych stają się coraz bardziej płynne i skoordynowane, by w 3 mc ż. osiągnąć zdolność przewidywania miejsca położenia poruszającej się w polu widzenia grzechotki. To duży skok w rozwoju mózgu dziecka! 

A wynika to z faktu, że.....
W okresie noworodkowym za ruchy oczu odpowiadają  niższe, podkorowe ośrodki mózgu (głównie pień mózgu). Ruchy te mają więc głównie charakter odruchów bezwarunkowych jak mruganie, rozszerzanie źrenic i wreszcie skokowe podążanie wzrokiem za przedmiotem. 
Jednak już w 2 mc ż. kora wzrokowa zaczyna intensywnie dojrzewać i stopniowo przejmuje kontrolę nad ruchami oczu dziecka.  A tym samym stają się one coraz płynniejsze i celowe.

Może zaobserwowałaś/eś, że wzrok Twojego noworodka jest chaotyczny i rozbiegany? Może nawet stwierdziłaś/- eś, że dziecko ma zeza? Spokojnie! Na tym etapie rozwoju  ruchy gałek ocznych są jeszcze niedojrzałe a mięśnie biorące w nich udział wciąż się wzmacniają. To, co obserwujesz jest zatem naturalne i występuje dość powszechnie u noworodków. Jeśli jednak po ukończeniu 3 mc oczy dziecka nadal nie pracują synchronicznie konieczna będzie konsultacja u okulisty! 

Wczesna interwencja w przypadku zeza i innych wad wzroku jest niezmiernie ważna. Mózgowa mapa otoczenia powstaje na bazie tego jak widzi Twoje dziecko a wszelkie zakłócenia będą wpływały negatywnie na rozwój kory wzrokowej mózgu! 

👀

|Po trzecie widzenie peryferyjne....|
O co tu chodzi? Zdolność widzenia noworodka jest ograniczona również jak chodzi o rejestrowanie bodźców w polu widzenia. Noworodek skupia wzrok na brzegu oglądanego przedmiotu. Jak to sprawdzić? 
Spróbuj pokazać dziecku czerwoną grzechotkę tuż na wprost jego twarzy. Co obserwujesz? U noworodka- brak reakcji. Teraz przesuń zabawkę w bok. Dziecko skupia na niej wzrok? Zapewne tak!

 Twój Malec dostrzega z powodzeniem tak intensywny bodziec wzrokowy pod warunkiem, że jest on w bocznej części jego pola widzenia. Wynika to nie tylko z faktu, że ruchami gałek ocznych noworodka sterują niedoskonałe podkorowe obwody neuronalne, ale także z praw jakie rządzą dojrzewaniem siatkówki oka- w pierwszej kolejności rozwijają się jej zewnętrzne części a dopiero później centralne. 

Z tą właściwością wiąże się jeszcze jeden ciekawy schemat w rozwoju widzenia dziecka. Patrząc na twarz mamy noworodek początkowo najbardziej rejestruje jej zewnętrzne części. Tak więc, kiedy mój synek  z każdym dniem coraz dłużej się w nas wpatruje to najbardziej zachwyca go moja linia ciemnych włosów i gęsta broda taty, która swoją drogą stała się powodem pierwszych, nieśmiałych uśmiechów w 3 tygodniu naszej wspólnej przygody! 

Dopiero od 2 mc ż., kiedy zaczyna się intensywny rozwój kory wzrokowej niemowlę jest coraz bardziej zdolne do skupiania wzroku na centralnej części twarzy i innych obiektów.  

Zanim to jednak nastąpi warto to wziąć pod uwagę rozwieszając kontrastowe zabawki z boku wózka lub łóżeczka a nie centralnie na wprost twarzy dziecka, jeśli na prawdę chcemy  by nasz Malec je zauważył. 

Swoją drogą warto tu wspomnieć, że odległość zabawek od twarzy dziecka także ma znaczenie! Optymalna to ok. 20 cm. Co ciekawe wspomniane 20 cm to naturalna i zupełnie intuicyjna odległość z jaką karmiąca mama przygląda się twarzy swojego Maleństwa. 

👀

|Po czwarte OBUOCZNOŚĆ, czyli kiedy prawe i lewe oko tworzą zgrany duet....|
Bez wątpienia zsynchronizowana praca oczu poprawia każdy aspekt widzenia. Jednak największe znaczenie ma dla widzenia przestrzeni i głębi obrazu. Obuoczność jest możliwa dzięki rozwojowi kory wzrokowej, która w pełni za nią odpowiada. 
Kiedy więc dziecko widzi w trzech wymiarach?

Dopiero wtedy, gdy kora wzrokowa rozdzieli impulsy wzrokowe płynące z lewego i prawego oka  na dwie niezależne kolumny a dzieje się to między 2 a 6 mc ż. dziecka. 

👀

|Wreszcie ostatnie, czyli gotowość do widzenia barw...|
Większość noworodków nie jest zdolna do widzenia barw, za czym stoi  m.in. wspomniana już niedojrzałość siatkówki oka. Jeśli chcesz zadbać o odpowiednią stymulację wzroku Twojego Maluszka już od pierwszych chwil, wybieraj zabawki czarno- białe, bogate w jaskrawe desenie i kontrasty. Na szczęście nie musisz się martwić, bo na rynku mamy prawdziwe zatrzęsienie ofert producentów  kontrastowych zabawek i akcesoriów dla niemowląt! A kiedy w grę wchodzą kolory?

Przypomnijmy, że człowiek dorosły rozróżnia barwy na podstawie stopnia, w jakim światło o danej długości fal pobudza każdy z trzech rodzajów czopków: reagujących na światło czerwone, zielone i niebieskie. Światło żółte odbierane jest dzięki współpracy "czopków czerwonych i zielonych". 

Ok. 8 tyg. niemowlę potrafi już rozróżnić kontrastującą ze sobą intensywną czerwień i zieleń. Postrzeganie odcieni niebieskich i żółtych pozostaje jeszcze poza jego zasięgiem do ok. 3 mc życia, kiedy to zdolność ta dorównuje różnicowaniu koloru czerwonego od zielonego. Od tej chwili niemowlę rozróżnia  barwy prawie tak dobrze jak osoba dorosła!

Ok. 4 mc ż. w pełni dojrzewają te obszary pierwotnej kory wzrokowej, które odbierają i przetwarzają informacje o barwach. To właśnie wtedy możesz zaobserwować fascynację Twojego Malucha żywymi kolorami maty edukacyjnej, na której coraz chętniej spędza czas. Wszystko za sprawą wzrostu wrażliwości na kolor. 


      Jak widzisz między 2 a 8 mc ż. wraz z szybkim rozwojem ilości synaps w korze wzrokowej mózgu, możesz obserwować dynamiczną poprawę zdolności widzenia Twojego dziecka! Już  w wieku 12 mc niemowlę osiąga zdolność widzenia, którą z powodzeniem możemy przyrównać do zdolności osoby dorosłej. 

 O tym jak możesz stymulować wzrok dziecka i czym kierować się przy wyborze zabawek dla niemowląt we wczesnym okresie rozwoju dowiesz się śledząc kolejne wpisy na blogu. Do zobaczenia! 


Komentarze

Popularne posty