Jak widzi noworodek a jak niemowlę? Wszystko co chcesz wiedzieć o rozwoju zdolności widzenia u Twojego dziecka!


O ho! Z łóżeczka dobiega ciche pomrukiwanie mojego 3 tygodniowego synka, który z każdym dniem coraz śmielej otwiera oczka i spogląda na otaczający go świat. Mała, wielka przestrzeń dla małego, wielkiego człowieka. Jak on właściwie widzi? Czy widzi mnie, czy jedynie rozmazaną plamę? Czy postrzega kolory? Wreszcie jak mogę stymulować wzrok mojego dziecka i czy kupowanie zabawek kontrastowych ma sens? 
Odpowiedzi na te i wiele innych pytań znajdziesz w najbliższych artykułach dot. rozwoju wzroku. 
Zacznijmy jednak od początku :) 


fot.www.osesek.pl


Rozwój wzroku dziecka to fascynujący i niezwykle dynamiczny proces. Kto by pomyślał, że rodząc się nasz wzrok będzie zajmował najniższą pozycję w rankingu działania naszych zmysłów?! Biorąc pod uwagę, że widzenie w dorosłym życiu jest głównym zmysłem, na którym polegamy i radzimy sobie w świecie, ten fakt może wydać się zaskakujący. A jednak ma to swoje neuropsychologiczne uzasadnienie.

Za zdolnością widzenia stoi niezwykle skomplikowany układ połączeń nerwowych i obwodów, który intensywnie rozwija się pod wpływem pierwszych doświadczeń wzrokowych od momentu przyjścia na świat przez najbliższe miesiące życia dziecka, by potem doskonalić się w kolejnych latach. Nie oznacza to, że system ten powstaje dopiero po urodzeniu. Wręcz przeciwnie! Jest przygotowany o wiele, wiele wcześniej. Jednak tryb AKTYWNY załączą się z momentem, gdy pierwszy strumień światła pada na siatkówkę oka Twojego nowo narodzonego Malca.

Tak  doskonały układ naturalnie potrzebuje czasu, by ową doskonałość osiągnąć. Stąd też na starcie zdolność widzenia naszego dziecka jest znacznie ograniczona. 
Zredukowana zdolność widzenia u noworodka ma jeszcze jedno uzasadnienie! Wyobraź sobie, że przez 9 miesięcy przebywasz w cichym i praktycznie pozbawionym bodźców wzrokowych pomieszczeniu. Przyjmijmy, że jest to pokój w stonowanych, pastelowych barwach, na ścianach którego nie wiszą ani plakaty, ani obrazy. Z dala słyszysz szum i ciche rytmiczne postukiwanie, od czasu do czasu rejestrujesz znajome głosy. Po 9 miesiącach takiego pobytu wychodzisz z pokoju prosto na ulicę tętniącego życiem miasta- niech będzie godzina szczytu np. w Tokio. Jak się czujesz? Oszołomiony? Co najmniej!
Tak więc słaby wzrok noworodka to też jego naturalna ochrona przed nadmiarem napływających do niego bodźców wzrokowych. 
Jak widzisz natura zadbała o to, by dać Twojemu Malcowi czas na bezpieczne wejście w ten pędzący z coraz to większą prędkością świat.

Jak kształtuje się wzrok Twojego dziecka?

Zaczątki układu widzenia zaczynają tworzyć się już w 4 tygodniu po zapłodnieniu. Wtedy to powstaje zalążek oka. Następnie tworzą się komórki nerwowe w siatkówce i ich synapsy, potem podkorowe obszary wzrokowe, pierwotna kora wzrokowa a na końcu wyższe ośrodki wzrokowe w płatach ciemieniowych i skroniowych.

II trymestr ciąży to okres intensywnego wzrostu kory wzrokowej. Wszystkie komórki wchodzące w skład pierwotnej kory wzrokowej, zlokalizowanej w płatach potylicznych a jest ich ok. sto milionów- tworzą się między 14 a 28 tyg. ciąży! 
Synapsy, czyli połączenia między nimi najintensywniej tworzą się w pierwszych miesiącach życia aż do 1-szych urodzin Twojego dziecka. To ok. 10 miliardów połączeń dziennie! Zatem pierwsze bodźce świetlne uruchamiają funkcjonowanie i intensywny rozwój tej skomplikowanej machiny w postaci dróg nerwowych łączących oczy z obszarami kory mózgowej odpowiedzialnej za właściwe przetworzenie i rozumienie widzianego obrazu.

O tym, że machina dość skomplikowana świadczyć może  poniższa rycina*

*Proszę nie zagłębiajcie się zbytnio w podpisy na rycnie ;) Ciekawy post musi w końcu mieć obrazki. Zatem pamiętajcie, że kierują mną wyłącznie motywy estetyczne ;D



Liczba synaps w pierwotnej korze wzrokowej osiąga maksimum ok. 8 mc życia dziecka. To również czas intensywnej mielinizacji włókien nerwowych, co pozwala na szybsze i sprawniejsze przekazanie informacji pomiędzy neuronami na temat tego, co widzę. Wzrok dziecka staje się dokładny a dziecko wrażliwe na szczegóły.
Najnowsze badania dowodzą, że z momentem przyjścia na świat w prymitywnym układzie wzrokowym dziecka jest znacznie więcej połączeń pomiędzy komórkami, których zadaniem jest opracowanie informacji o ruchu w porównaniu do połączeń, które odpowiadają za interpretację kształtu. Stąd niemowlęta lepiej radzą sobie ze śledzeniem toru ruchu poruszającej się w polu widzenia grzechotki, aniżeli z postrzeganiem jej kształtu.

Ok. 2 roku życia dziecka ilość synaps w korze wzrokowej zaczyna stopniowo się zmniejszać i proces ten trwa do wieku późno przedszkolnego. Geny wyposażają nas w nadmiarową ilość neuronów, które rozpoczynają wielką wędrówkę do miejsca docelowego w obrębie kory wzrokowej. 

Jedne komórki dążą do utworzenia sieci połączeń w miejscu odpowiedzialnym za kodowanie informacji o kształcie, inne o barwie, jeszcze inne o wielkości, czy ruchu. Nie wszystkim uda się do takiej sieci dołączyć i dla nich migracja nie kończy się sukcesem lecz apoptozą czyli naturalnym obumieraniem komórki. 

Paradoksalnie dzięki temu, że ilość komórek wzrokowych zmniejszy się o 40% w porównaniu do poziomu wyjściowego cały układ widzenia staje się doskonalszy. 
Do momentu, gdy wygląd sieci połączeń ustala się a neurony rywalizują o przetrwanie układ wzroku dziecka cechuje również największa plastyczność. Oznacza to, że możliwość korekty wady wzroku jaką jest np. ZEZ jest w tym czasie największa! Po tym okresie dalsze zdolności przebudowy w obrębie kory wzrokowej nie są już tak intensywne, choć nadal możliwe do ok. 8-9 roku życia. 

A jak właściwie widzi noworodek? Jak zmienia się zdolność widzenia dziecka w 1-szym roku życia?  Czy zaopatrzenie się w kontrastowe zabawki na prawdę ma sens? 
Odpowiedzi na te pytania w kolejnym wpisie. 
Zapraszam na bloga! 






Komentarze

Popularne posty