Co dzieje się w mózgu kiedy śpimy?

    Dobry sen to jeden z niezbędnych czynników prawidłowego rozwoju mózgu dziecka. 

Noworodek potrzebuje około 16-18 h snu, trzymiesięczne niemowlęta – około 15, sześciomiesięczne – 14 godzin, a dwulatek – około 10-12 godzin na dobę. 

W wieku dorosłym średnie zapotrzebowanie człowieka na sen to ok 8 h. Zdarza się jednak, że niektórzy z nas śpią 6-7h i jest to dla nich wystarczająca ilość snu, by czuć się wyspanym. Na świecie znany jest nawet przypadek 70-letniej kobiety, która spała ok. 1 h dziennie a czasem zupełnie nie odczuwała potrzeby snu (za: Meddis, Pearson, Langfors). 

Różnimy się między sobą jeśli chodzi o ilość snu, jaka subiektywnie jest nam niezbędna do dobrego samopoczucia. Badania naukowe nad deprywacją snu u  ludzi przez okres 7 - 14 dni pokazały , że brak snu prowadzi do zawrotów głowy, rozdrażnienia, trudności w koncentracji uwagi, niekiedy wzrostu masy ciała, drżenia rąk  a nawet halucynacji. 

Sen stanowi zatem niezwykle istotny wkład w prawidłowe funkcjonowanie całego naszego organizmu.

 Ale czy potrafimy odpowiedzieć na pytanie dlaczego właściwie   sen jest taki ważny? Co dzieje się w mózgu, kiedy śpimy? 

Zgodnie z TEORIĄ REGENERACJI główna funkcja snu polega na umożliwieniu organizmowi a w szczególności mózgowi zregenerowania się po wysiłkach całego dnia. Podczas snu mózg odbudowuje białka i uzupełnia spadki w zapasach glikogenu i zasobach energetycznych. 
Dłuższe pozbawienie człowieka snu powoduje osłabienie układu odpornościowego i sprzyja rozwojowi infekcji.  Można powiedzieć, że brak snu przez dłuższy czas stanowi dla organizmu stres. 

Przeciętny człowiek przesypia ok. 1/3 swojego życia, z czego  600 h snu rocznie stanowi sen paradoksalny czyli tzw. sen w  FAZIE REM.

 Analiza zapisu aktywności mózgu podczas snu za pomocą elektroencefalografii (EEG) pozwoliła zaobserwować, że sen składa się z 4 faz, które cyklicznie następują po sobie i charakteryzują się różnicami w długości i amplitudzie fal mózgowych. 
Micheal Jouvet i Nathaniel Kleitman zupełnie niezależnie od siebie opisali fazę snu, którą od obserwowanych u śpiącej osób szybkich ruchów gałek ocznych nazwali fazą REM (rapid eye movements sleep). To właśnie w tej fazie doświadczasz bardzo barwnych i złożonych fabularnie marzeń sennych.  

Seria eksperymentów nad deprywacją  snu w fazie REM wskazuje, że musi nieć ona kluczowe znaczenie dla układu nerwowego, gdyż po ustąpieniu deprywacji obserwowano zwiększenie ilości snu w tej fazie zupełnie tak, jak gdyby mózg musiał nadrobić zaległości wynikające z wcześniejszego wybudzania. 

Wg jednej z hipotez sen REM odgrywa ważną rolę w utrwalaniu śladów pamięciowych poprzez usuwanie niepotrzebnych połączeń, które powstały przypadkowo podczas dnia.  Takie "oczyszczenie " pamięci powoduje wzmocnienie właściwych śladów pamięciowych. 



Dziecko w ciągu dnia stale uczy się nowych rzeczy i eksploruje otoczenie pełne zasakujących bodźców.  Kiedy zasypia regeneruje swój organizm, oszczędza energię na resztę dnia (kiedy mamy na myśli drzemki) a w jego mózgu zachodzą procesy wzmacniania właściwych śladów pamięciowych. 

Biorąc pod uwagę wszystkie te dane dbanie o dobry sen dziecka nabiera szczególnego znaczenia. Jak zatem zadbać o sen dziecka?

1. Jednym ze sposobów jest wprowadzenie rytuałów zw. z zasypianiem  -  powtarzalne i regularne czynności, wykonywane o względnie stałych porach  jak kąpiel, czytanie książeczki, przygaszenie światła, śpiewanie kołysanki uczą dziecko reagowania wyciszeniem i stopniowym zmniejszaniem poziomu pobudzenia w odpowiedzi na stałe bodźce (przygotowanie do kąpieli, zakładanie piżamki, książeczka); nie jest to nic innego jak kształtowanie prawidłowych  nawyków zw. z zasypianiem 

Naszym ostatnim odkryciem jest Książeczka "Zaśnij ze mną"  Z WYDAWNICTWA BABARYBA ,  która  okazała się bardzo pomocna  w utrwalaniu nawyków zasypiania u mojego niespełna 2-latka. Jestem pewna, że będzie doskonała również w pierwszych krokach we wprowadzaniu dziecku wieczornych rytuałów; 

2. Ważna jest także odpowiednia temperatura pomieszczenia i komfort łóżeczka.
W pokoju dziecka nie może być ani za zimno ani za gorąco; dobrze jest również przewietrzyć pokój przed snem

3. Niektóre dzieci lubią być kołysane, bujane inne lubią gdy głaszcze się je po włosach, jeszcze inne uspokaja kojący głos mamy lub taty. Warto ustalić rytuały, które będą odpowiadały potrzebom Twojego dziecka. 
 
Dobrego snu nigdy dość! 


Komentarze

Popularne posty